इजिप्टमा महिला समाचार वाचकसहित १२ जनालाई मृत्युदण्डको सजाय, यस्ताे छ कारण

लागूऔषधसम्बन्धी मुद्दामा दोषी ठहरिएपछि इजिप्टकी टेलिभिजन प्रस्तोता सारा खलिफा र अन्य ११ जनालाई मृत्युदण्डको सजाय सुनाइएको छ।

सरकारी स्वामित्वको पत्रिका 'अल-अहराम' का अनुसार, उनीहरू सबै एउटा आपराधिक गिरोहका सदस्य थिए। उक्त समूहमाथि विदेशबाट लागुऔषध उत्पादनमा प्रयोग हुने कच्चा पदार्थ आयात गरी तिनको प्रयोगमार्फत लागुऔषध उत्पादन तथा बिक्री-वितरण गरेको आरोप लगाइएको थियो।

उनीहरूको साथबाट अवैध हतियार तथा गोलीगठ्ठा पनि फेला परेका थिए।३९ वर्षीया सारा खलिफा आफ्नो टेलिभिजन कार्यक्रम 'मिसन इम्पोसिबल' का लागि चिनिन्छिन्।यो कार्यक्रम अपराधसम्बन्धी घटनाहरूमा केन्द्रित थियो। खलिफाले आफूमाथि लागेका आरोपहरू अस्वीकार गरेका छन्।

यस मुद्दाको फैसला पहिलो पटक गत महिना सुनाइएको थियो।

तर, अदालतले इजिप्टका ग्रान्ड मुफ्तीसँग धार्मिक राय लिनुपर्ने भएकाले यसको औपचारिक पुष्टि भने एक महिनापछि मात्र भयो।यो इजिप्टमा मृत्युदण्डसम्बन्धी मुद्दाहरूको कानुनी प्रक्रियाको एक हिस्सा हो।

यस फैसलाका विरुद्ध पुनरावेदन गर्न सकिन्छ ?

यो मुद्दा लागुऔषध ओसारपसारसँग सम्बन्धित छ।मुद्दाको सुनुवाइको क्रममा अदालतलाई जानकारी गराइयो कि अधिकारीहरूले ७५० किलोग्रामभन्दा बढी लागुऔषध तथा तिनको उत्पादनका लागि विदेशबाट आयात गरिएका कच्चा पदार्थहरू बरामद गरेका थिए।

अल-अक्रमका अनुसार, अभियोजन पक्षका तर्फबाट २० जना साक्षीले बयान दिएका थिए।

यसका साथै, कुराकानी र भिडियो क्लिपहरू लगायतका विद्युतीय प्रमाणहरू पनि पेस गरिएका थिए।सरकारी अखबार 'अल-यौम' का अनुसार, गत सेप्टेम्बरमा भएको सुनुवाइको क्रममा जब न्यायाधीशले सारा खलिफालाई उक्त मुद्दामा उनको कथित भूमिकाबारे सोधे, तब उनले आफूले यसअघि कहिल्यै लागूऔषध नदेखेको बताइन्।

उनले दाबी गरिन्  लागूऔषधसँगै तस्बिर खिचाउँदा मात्र उनले पहिलो पटक लागूऔषध देखेकी थिइन्; उक्त तस्बिर लागूऔषध नियन्त्रण निकायको कार्यालयमा खिचिएको थियो।

एम्नेस्टी इन्टरनेसनलको सन् २०२५ को प्रतिवेदन अनुसार, सो वर्ष ४९२ जनालाई मृत्युदण्डको सजाय सुनाइएको थियो, जसमध्ये २३ जनाको मृत्युदण्ड कार्यान्वयन गरियो।

प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएअनुसार, उनीहरूलाई लागुऔषध ओसारपसार र बलात्कारको कसुरमा दोषी ठहर गरिएको थियो।

तर, यी अपराधहरू 'जानी-जानी गरिएको हत्या' (intentional killing) को श्रेणीमा पर्दैनन्।

अन्तर्राष्ट्रिय कानुन र मापदण्डअनुसार, मृत्युदण्डको प्रयोग 'जानी-जानी गरिएको हत्या' जस्ता अपराधहरूमा मात्र सीमित गरिनुपर्छ।

विकल्पहरू के हुनसक्छ ?

मृत्युदण्डको सजाय सुनाइए पनि, सारा खलिफा र अन्य दोषीहरूसँग अझै पनि कानुनी विकल्पहरू बाँकी नै छन्। यस फैसलाका विरुद्ध पुनरावेदन गर्न सकिन्छ।

यो मुद्दा इजिप्टको सर्वोच्च पुनरावेदन अदालत, अर्थात् 'कोर्ट अफ क्यासेसन' सम्म पुग्न सक्छ। त्यहाँ, प्रतिवादी पक्षले तल्लो अदालतको फैसला र सो फैसलाको आधार बनेका कानुनी तर्कहरूलाई चुनौती दिन सक्छन्।

यस मुद्दामा, अदालतले फैसला सुनाउनुअघि इजिप्टका ग्रान्ड मुफ्तीको राय मागेको थियो। मृत्युदण्डको सजाय जोडिएका मुद्दाहरूमा यो एक अनिवार्य प्रक्रिया हो; यद्यपि, ग्रान्ड मुफ्तीको राय अदालतका लागि बाध्यकारी हुँदैन।

यसको अर्थ के हो भने, अदालतको हालको फैसलाले मृत्युदण्डको सजाय तोके पनि यसको अन्तिम कार्यान्वयन भने भइसकेको छैन। पुनरावेदन प्रक्रियापछि उक्त सजायलाई यथावत राख्न वा परिमार्जन गर्न सकिन्छ, अथवा पुनः सुनुवाइका लागि मुद्दा फेरि खोल्न पनि सकिन्छ।